Home | Wie was Frederik van Eeden? | Chronologie | Bibliografie | het Genootschap | Collectie | de Mededelingen | Informatie

De nieuwe huisvesting van de Bijzondere Collecties UBA, oude Turfmarkt 129 te Amsterdam

Een keuze uit de collectie van het Frederik van Eeden-Genootschap is afgebeeld en wordt toegelicht op: www.geheugenvannederland.nl
Het Nationale programma voor de digitalisering van het Nederlands cultureel erfgoed.

De collectie

De collectie van het genootschap, als bruikleen ondergebracht bij de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek Amsterdam, bevat materiaal van en over Frederik van Eeden in de ruimste zin van het woord. De collectie bestrijkt alle terreinen waarop hij actief geweest is en biedt op elk daarvan overvloedig bronnen- en documentatiemateriaal.

Olieverfportret van Frederik van Eeden
(Henri Braakensiek, 1918)

Van de collectie wordt dan ook dankbaar gebruik gemaakt door onderzoekers en andere belangstellenden. Jan Fontijn, auteur van Van Eedens biografie, was jarenlang een geregelde bezoeker. Hij vertelde daarover in het boek Bijzondere Collecties. Naar een nieuwe bibliotheek (Amsterdam 2007): 'Tien jaar lang ging ik elke dag naar de onderzoekszaal van de Bijzondere Collecties. Het werd een verslaving. Het is fantastisch om een brief van Van Eeden in handen te houden over essentiële momenten in zijn leven. Om een bloem te vinden die hij ooit tussen de bladzijden heeft gelegd, of om te zien dat het handschrift onzeker wordt waneer hij geëmotioneerd raakt.'

Behalve voor kennis over het leven en werk van Frederik van Eeden is de collectie ook van belang voor de biografieën van de talrijke personen met wie hij in contact stond. Meer algemeen biedt de collectie inzicht in de tijd en de cultuur waarin Van Eeden en zijn tijdgenoten leefden.

Inhoud en samenstelling
Zelf is Van Eeden bijna tastbaar aanwezig in de eigenhandige manuscripten van zijn literaire werk, in de dagboeken, de verslagen van zijn dromen, de schetsboeken met tekeningen, de foto’s die er van hem en zijn dierbaren bewaard gebleven zijn en de door hem verstuurde brieven. Niet minder geldt dit voor persoonlijke voorwerpen als de rozenkrans die aan het einde van zijn leven zijn overgang naar het katholicisme markeert.

Daarnaast is er een grote hoeveelheid brieven die Van Eeden ontving van zijn talrijke correspondenten. Onder hen bevinden zich uiteraard familieleden, maar tot de briefschrijvers behoren ook tal van grootheden uit binnen- en buitenland. De aanwezigheid van brieven van bijvoorbeeld Martin Buber, Sigmund Freud, Peter Kropotkin, Walther Rathenau, Rainer Maria Rilke, Upton Sinclair en Rabindranath Tagore illustreren de statuur van Van Eeden op het toneel van zijn tijd.

Van de sociaalmaatschappelijke initiatieven die Van Eeden lanceerde of ondersteunde, is met name de kolonie Walden goed gedocumenteerd. Ook is materiaal aanwezig van en met betrekking tot Van Eedens vader, de botanicus Frederik Willem van Eeden sr. Verder zijn twee deelcollecties opgenomen: het studiemateriaal van Van Eeden-kenner Karel van de Put en de collectie van Frederik Emons, secretaris van Van Eeden en administrator van Walden.

Herkomst en bewaarplaats
De kern van de collectie is afkomstig van de erven van Frederik van Eeden, die het materiaal in bruikleen gaven aan het Frederik van Eeden-Genootschap. De collectie werd aangevuld door schenkingen met materiaal dat zich buiten de familie bevond. In 1954 schonk de familie Van Eeden de collectie aan het genootschap.

Sinds 1935 bevindt de collectie zich als bruikleen in de Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam. De collectie maakt tegenwoordig deel uit van de Bijzondere Collecties van deze bibliotheek: bc.uba.uva.nl. De Bijzondere Collecties zijn gehuisvest in een fraai gerenoveerd pand aan de gracht van het Rokin, op het adres Oude Turfmarkt 129. De collectie van het genootschap wordt daar bewaard in geklimatiseerde en beveiligde magazijnen.

In 1998-2000 is vrijwel de gehele collectie geconserveerd en op microfilm gezet in het kader van het landelijke conserveringsproject Metamorfoze: www.metamorfoze.nl. Overeenkomstig de bepalingen van dit project worden originele stukken sindsdien in principe niet meer ter inzage gegeven. Wel kan men op deze stukken raadplegen op microfilm in de onderzoekszaal van de Bijzondere Collecties.

De collectie kent een ordening in vijf hoofdonderdelen:

XXIV A
Persoonlijke documenten van Van Eeden:
• documenten m.b.t. zijn familie;
• documenten m.b.t. werkterreinen;
• manuscripten;
• vertalingen van zijn werk door anderen;
krantenartikelen.

XXIV B
Correspondentie van Van Eeden aan anderen

XXIV C
Correspondentie van anderen aan hem

XXIV D
Documentatie

XXIV E
Iconografisch materiaal

Ontsluiting
De brieven, ruim 13.000 stuks, zijn eind jaren tachtig op itemniveau beschreven in de online publiekscatalogus van de Universiteit van Amsterdam: opc.uva.nl:8080

Het overige materiaal is ontsloten door middel van een kaartcatalogus, die opgesteld staat in de onderzoekszaal van de Bijzondere Collecties. Een uitvoerige beschrijving van de collectie is beschikbaar op de website van de Universiteitsbibliotheek:
dpc.uba.uva.nl/inventarissen
/ubainv60

Deze beschrijving wordt binnenkort aangevuld met een inventaris.

Prentbriefkaart uit 1902/1903, naar een gekleurd krijtportret van Frederik van Eeden uit 1899 door H.J. Haverman

De Collectie Van Eeden kan worden ingezien in de Bibliotheek Bijzondere Collecties aan de Oude Turfmarkt 129 in Amsterdam
De Mededelingen bevinden zich in de Collectie Van Eeden.