Tag: Redactie

In het tijdschrift over schrijvers en literatuur De Parelduiker publi­ceer­de Bart Slijper een artikel over het contact tussen Frederik van Eeden en de Franse schrijver en Nobel­prijs­winnaar Romain Rolland.

Aan de hand van correspon­den­tie tussen beiden uit 1913–1917 laat Bart Slijper zien hoe de pacifist Romain Rolland vanuit Genève een com­promis­loze strijd tegen de Eerste Wereldoorlog voerde en Frederik van Eeden hem met woord en daad bijstond. Slijper beschrijft vooral hoe beiden vanuit neutraal gebied trachtten figuren als Stefan Zweig ervan te over­tuigen dat deze zich geen juist beeld konden vormen van de rol van Duitsland en Oostenrijk in de oorlog. En de censuur blok­keerde elk bericht over welke vredes­initiatieven dan ook.

Vóór 1914 was er veel contact tussen ‘koninklijke denkers en dichters’ als Van Eeden, Rolland, Zweig, Erich Gutkind en Walther Rathenau, maar zodra de oorlog is uitgebroken maken de ideeën over een Europese vredesbeweging bij de meeste Duitse en Franse vertegenwoordigers plaats voor nationalisme. Rolland klaagt in zijn brieven dat hij ‘de waarheid er niet door krijgt’ bij zijn Duitse en Oostenrijkse contacten en dat de Franse en Engelse pers ook onbe­trouwbaar is. Als Rolland gaat twijfelen over hun invloed op de publieke opinie probeert Van Eeden hem in zijn brieven weer op te beuren. Aan de andere kant, Rolland weet van zichzelf dat hij toch ook onafhankelijk wil blijven.

Heel diep gaat Bart Slijper niet in op de pogingen vóór 1914 een internationale vredesbeweging op te zetten. Voor wie over deze periode en vooral over de rol van Frederik van Eeden meer wil weten, is er het gedetailleerde artikel van Guido van Hengel getiteld ‘Een eeuwig groeiend, zich transformerend organisme. Over de vriendschap van Frederik van Eeden en Erich Gutkind’ in Mededelingen LXII (december 2018), een uitgave van het Frederik van Eeden-Genootschap.

Bart Slijper, ‘De publieke opinie in Europa hervormen. Frederik van Eeden en Romain Rolland tegen de domheid en de haat’, De Parelduiker 30, nr. 2 (2025), p. 16–31.

In 1900 verscheen Frederik van Eedens roman Van de koele meren des doods. 125 jaar na publicatie hertaalde Albert Kroezemann deze tijdloze klassieker in hedendaags Nederlands met behoud van het oorspronke­lijke karakter van de tekst.

Van de koele meren des doods geeft een indringend portret van de gevoelige en intelligente Hedwig Marga de Fontayne. Haar moeder overlijdt als ze dertien jaar is, waardoor het gezin het zwaar te verduren krijgt en haar vader aan de drank verslaafd raakt. Haar huwelijk met Gerard is een vlucht en ze krijgt daarnaast een relatie met de succesvolle pianist Ritsaart. Samen met hem trekt ze naar Engeland, waar ze zwanger raakt. Dan treft het noodlot haar en raakt ze aan de zelfkant van het bestaan. Is het mogelijk om de neergang van haar leven te stoppen?

Albert Kroezemann (Spijkenisse, 1963) studeerde Nederlands aan de Hogeschool Rotterdam. Hij werkt op het Develstein College in Zwijndrecht. Eerder hertaalde hij Langs lijnen van geleidelijkheid en De stille kracht van Louis Couperus. Verder publiceerde hij Naar Indiës blauwe bergen. Op reis met Louis Couperus.

Dietske Geerlings schreef een recensie over deze hertaling op het literaire weblog Tzum:

De schoonheid van de menselijke ziel

Niet eerder zag ik het steeds maar van kleur en vorm veranderende karakter van een fijnbesnaarde ziel zó wonderschoon bijeen­gehouden in de taal als in Van de koele meren des doods van Frederik van Eeden. Ja, ik las dit boek eerder, jaren geleden, en ook toen was ik er totaal door overrompeld. Eigenlijk was ik een beetje bang voor de hertaling van Albert Kroezemann, bang om mijn mooie herinnering te verliezen door taal die misschien niet zou passen bij de tijd, en dacht – geheel tegen mijn gewoonte in – dat ik misschien alleen zou bladeren om een vluchtig oordeel te kunnen schrijven. Maar nee, ik heb ook deze hertaling woord voor woord gelezen, zoals je hardop in je hoofd kunt voorlezen, traag, tegen alle drukte van de tijd in. Lees verder op het literaire weblog Tzum.

Frederik van Eeden, Van de koele meren des doods. Hertaling
Albert Kroezemann. Groningen: Uitgeverij kleine Uil, 2025, € 25,00.

Op het literaire weblog Tzum verscheen in de rubriek Schrijversbiotopen een reportage van Albert Kroezemann over ‘Frederik van Eeden op vakantie in Mijnsheerenland’:

Er is niets behalve de eeuwigheid

Op een mooie maandagmorgen in mei 2025 sta ik voor de voorname inrijpoort van ’t Hof van Moer­kerken in Mijnsheerenland. De hoge pijlers van de poort zijn bekroond met ronde, bewerkte vazen en aan de voor­zijde zie ik wapenschilden afgebeeld. De pijlers zijn aan de bovenzijde verbonden door een houten balk waarop de naam van het landgoed staat. Aan beide kanten van de gemetselde boogbrug staan de breed uitstaande hekpalen en obelisken. Verderop zie ik het landhuis al liggen. Lees verder op het literaire weblog Tzum.